مهارت های یادگیری
ارائه نمونه ها :
گزينش مفهوم مناسب و سازماندهي آن در قالب نمونه هاي مثبت و منفي توسط معلم
مقايسه نمونه هاي مثبت ومنفي با يكديگر و فرضيه سازي توسط دانش آموزان
مرحله 2:
دستيابي به مفهوم :
ارائه نمونه هاي بيشتر ،
ارائه فرضيه ها توسط دانش آموزان
تاييد فرضيه هاي درست
نام گذاري مفهوم و بيان تعاريف توسط معلم
مرحله 3 :
تحليل شيوه تفكر :
بحث گروهي در باره ي فرضيه ها
بيان جريان تفكر دانش آموزان براي دستيابي به مفهوم توسط خود دانش آموزان
الگوي كاوشگري
اين الگو فرصت تعامل خلاق بين يادگيرنده و محيط را از طريق ايجاد يك موقعيت مشكل آفرين و ابهام دار فراهم مي كند در اين روش مهم نيست كه دانش موزان چه مي آموزند بلكه مهم اين است ه چگونه مي آموزند
مراحل تدريس :
1) برهم زدن تعادل
ارائه يك موقعيت اسرار آميز ، ابهام دار ، مهيج و غير معمول از طريق انجام يك آزمايش تعريف يك پديده ، نشان دادن يك عكس ، البته بايد سطح اطلاعات بچه هارو در نظر داشته باشيم ، در ضمن موقعيتها ساده و پيش پا افتاده هم نباشند .
(2) پرسشگري
تمركز بچه ها روي موقعيت ارائه شده
پرسش هاي دانش آموزان پيرامون موقعيت ، از بچه ها بخواهيد پرسشهايي را مطرح كنند كه پاسخ آنها بله و خير باشد و مراقب باشيد كه يكباره بعضي دانش آموزان با اطلاعات ،يكباره جواب سوال رو ندهند .هوشياري معلم و خودداري از توضيح مستقيم در باره ي موقعيت
( 3) فرضيه سازي
ارائه راه حلهايي براي پرسشهاي مطرح شده توسط دانش آموزان
تاكيد معلم روي متغيرها جهت ساخت فرضيه توسط دانش آموزان
البته بايد مطمئن باشيم سوالات در مرحله قبل به اندازه ي كافي به دانش آموزان جهت فرضيه سازي كمك كرده در غير اين صورت شما هم مي توانيد سوالاتي را از بچه ها بپرسيد ، ويا مي توانيد بعضي سوالات مهم كه اشاره به متغير ها دارد را روي تابلو نوشته و به بچه ها بگوييد فرضيه در واقع پاسخ پيشنهادي شما به سوالات است .
(4) آزمايشگري
جمع بندي دقيق اطلاعات از منابع معتبر مانند كتاب و ....... توسط دانش آموزان البته گاهي شايد لازم باشد تا جلسه ي بعد به آنها فرصت دهيم .
طبقه بندي اطلاعات و آزمون فرضيه ها و رسيدن به يك نتيجه گيري كلي توسط دانش آموزان
(5) تحليل
توضيح دانش آموزان پيرامون مسئله
سازماندهي و تحليل نتايج كسب شده
تعميم نتايج به موقعيتهاي جديد
هدف اصلي آگاه شدن و تسلط بر فرايند كاوشگري است ، نه محتواي مسئله طرح شده
ساخت گرايي ، 5E
جو اين كلاسهاشبيه كار گاه آموزشي است
اين كلاسها فرصت كشف فعال ، كاوشگري و آزمايش را در اختيار دانش آموزان قرار مي دهد
نقش معلم نقش زمينه سازي و هدايت است
دانشمندان تعليم و تربيت هر يك به نوعي در ديدگاه خود به ساخت گرايي اشاره نموده اند:
ديويي: تاكيد براهميت محيط يادگيري و تجربه مستقيم
برونر : تاكيد بر عمليات ويژه ذهني برگرفته از تجارب مختلف
آزوبل : تمركز بر شكل گيري ساختهاي ذهني
مراحل روش تدريس ساخت گرايي
(1) درگير شدن با موضوع
(Engagement)
که به نوعي دانشآموز با موضوع درگير ميشود، جذب ميشود و علاقهمند ميگردد مثلاً با نشان دادن يک تصوير يا گفتن يک داستان، طرح يک سئوال يا اجراي نمايش و . . . .
(2) جستجو و اکتشاف
(Exploration
در اين مرحله بچهها از طريق مشاهده ـ اندازهگيري، انجام آزمايش ، نسبت به موضوع، تحقيق ميکنند دانشآموز جرأت سوال پرسيدن پيدا ميکند و معلم فقط راهنمائي کننده است.
(3) تشريح و تبيين موضوع
(Explanation)
از آنها ميخواهيم يافتههاي خود را بگويند، درستي يا نادرستي آنها مهم نيست، بلکه فقط او بايد بتواند با استدلال از يافتههاي خود دفاع کند و در اينجا معلم به تصحيح نظرات بچهها پرداخته و مفاهيم و اصطلاحات علمي درس را بيان ميکند
(4) بسط و گسترش موضوع
(Elaboration)
توضيحات کامل با کمک دانشآموزان داده ميشود و بچهها را وادار به انديشيدن ميکنيم با طرح سؤالهائي در مورد موضوع درس ، مطلب را بيشتر توضيح ميدهيم و از آنها ميخواهيم جهت دريافت بيشتر مطلب به کتابهاي ديگر هم مراجعه کنند .
ارزشيابي (5)
(Evaluation)
ارزشيابي از درس صورت ميگيرد که ببينيم دانشآموزان به هدفهاي مورد نظر رسيدهاند يا خير و معمولاً به صورت فعال و گروهي ميباشد
روش تدريس اعضاي تيم
هر عضو هم به عنوان معلم وهم شاگرد در تيم حضور دارد
كليد موفقيت،همياري اعضاي تيم است
هيچ كس در كلاس درس خاموش نيست
مراحل روش تدريس اعضاي تيم
1- آمادگي فردي
تشکیل گروهها
تعیین شماره برای هریک از اعضاء گروه
مشخص کردن هر یک از قسمتهای متن درس متناسب براي هر فرد
مطالعه ی فردی تک تک اعضاء در گروهها بر اساس قسمت تعیین شد ه
2- كارتيمي
تدریس فردی تک تک اعضاء در گروهها، به ترتیب شماره براي ساير اعضا ي گروه
3- آزمون :
ارزشیابی از فراگیران به صورت فردی توسط معلم انجام مي شود ، سوالات كوتاه پاسخ ويا صحيح غلط مي باشد .
كليد سوالات داده مي شود و نمرات فردي وگروهي توسط خود دانش آموزان محاسبه مي شود
4- نقد و بررسي :
نمرات بررسي شده و كارايي هر فرد مشخص مي شود .
5- جمع بندي :
تدريس بعضي از اعضاء گروهها براي كل كلاس و ارائه تجربيات و خلاقيتها
توضيحات نهايي معلم و رفع اشكال
ایفای نقش
این روش توسط فانی و جرج شافتل برای کمک به شاگردان در بررسی ارزشهای اجتماعی خود و تفکر بر آنها تدوین شده است.
در این روش مشکل یا مسئله بوسیله اجرای نقش برخی از دانش آموزان در حالیکه سایرین آن را مشاهده می کنند مشخص و به رفتار تبدیل و مورد بحث قرار می گیرد.
سایر اعضا گروه درگیر نقش شده واکنشهای عاطفی تجربه و احساسات و ادراکات را مورد ارزشیابی قرار مي دهند
بینشهائی در زمینه گرایشها، ارزشها و ادراکات بدست می آورند
اين بينش باعث همدلی با دیگران و پیشبرد و بهبود مهارتها و ارتباطات اجتماعیشان مي گردد.
موارد كاربرد روش تدريس ايفاي نقش
1- تعارضات بين افراد
2- روابط بين گروهي
3- دوراهي هاي بغرنج فردي ( تقابل بين دو ارزش ، ما بين خواسته هاي گروه همسالان و والدين )
4- مسايل تاريخي يا معاصر ( تصميم گيري در مسايل اجتماعي ، سياسي )
مراحل :
1- گرم كردن گروه
شناسايي و معرفي مساله
تفسير داستان مسئله و نشان دادن موضوعهاي مهم
توضيح ايفاي نقش
2- گزينش شركت كنندگان
تحليل نقشها
گزينش بازيگران
3- پردازش صحنه
تنظيم محور رفتار
بيان مجدد نقشها
وارد شدن در موقعيت مسئله
4- آماده ساختن مشاهده گران
تعيين چيزي براي جستجو
تخصيص وظايف مشاهده
5- نمايش
شروع نمايش
حفظ نمايش
قطع نمايش
6- بحث و ارزشيابي
بازنگري به رفتار ايفاي نقش (حوادث ، واقعيت گرايي)
بحث در باره مورد عمده
ايجاد نمايش بعدي
7- نمايش دوباره
ايفاي نقش هاي اصلاح شده
پيشنهاد مراحل بعد يا جانشين هاي رفتاري
8- بحث و ارزشيابي
همانند مرحله 6
9- تجارب مشترك وتعميم
ارتباط موقعيت داراي مساله به تجربه واقعي و مسائل جاري
كشف اصول كلي رفتار
وظايف معلم
معلمان در ابتداي هر مرحله مسئول شروع و هدايت فعاليتهاي شاگردان هستند ، ولي تعيين محتواي مناسب براي مباحثات و نمايشات عمدتا به عهده خود شاگردان است
پذيرش همه پاسخهاي دانش آموزان به روشي غير مبتني بر ارزشيابي
كمك به دانش آموزان در كشف جوانب مختلف مساله و مقايسه نظرات جانشين
افزايش آگاهي دانش آموزان از نظرات و احساسات خود توسط بسط عبارات و خلاصه پاسخهاي آنان
تاكيد بر وجود راههاي گوناگون براي تصميم به حل يك مسئله
فوائد اين روش
1- تحليل ارزشها و رفتار فردي
2- ايجاد رهيافتهايي براي حل مسائل فردي و بين فردي
3- رشد همدلي نسبت به ديگران
4- اثرات پرورشي آن عبارت است از : كسب اطلاعات در باره ارزش ها ومسائل اجتماعي و آسودگي در ابراز عقايد فرد
الگوي پيش سازماندهنده ، رويكرد عرضه مطالب
تاکید بر ارتباط اطلاعات قبلی و جدید این شیوه را در زمره شیوه های فعال قرار می دهد. از نظر آزوبل ساخت شناختی عبارت است از کلیه اطلاعات، مفاهیم ، اصول و تعمیم هائی که فرد در یک رشته از دانش قبلا آموخته است.
پيش سازمان دهنده يك مطلب يا يك مفهوم كلي است كه در مقدمهي تدريس مي آيد تا مبحثي را كه به شاگردان ارائه شده است با مباحث پيشين همان درس مربوط سازد.
در عين حال ، پايه اي براي ارتباط مفاهيم بعدي با مفاهيم پيشين شود و شاگرد بتواندتمام مباحث درس را به صورت يك منظم و سازمان يافته در ذهن خود جاي دهد، در اين الگو مطالب از كلي به جزئي بررسي مي شود
منظور از پیش سازمان دهنده:
مجموعه پیچیده ای از مفاهیم و ایده هایی است که قبل از یادگیری مواد جدید به یادگیرنده ارائه می شود.
کلی تر و انتزاعی تر از مطالب درسی هستند و هدف اساسی آنها ایجاد یکپارچگی و وحدت میان مطالب قبلی و مطالب جدید در ذهن ادگیرنده است.
خصوصیات پیش سازمان دهنده ها:
1- پیش سازمان دهنده قبل از درس ارائه می شود.
2-منظور اساسی از طراحی آنها، عرضه آگاهی و دانش لازم به ذهن دانش آموز است که مرتبط با درس جدید می باشد.
3- پیش سازمان دهنده در سطح بالاتر. خلاصه بودن نسبت به موادی که مبدأ ارائه می شود قرار دارد
4- پیش سازمان دهنده اتصال و ارتباط میان دانش قبلی و مطالب ارائه شده را روشن تر می کند.
مراحل الگوي پيش سازمان دهنده
1- ارائه پيش سازمان دهنده
در اينجا ابتدا هدف يا اهداف مشخص مي گردند و پيش سازمان دهنده ارائه مي شود
2- ارائه مواد يادگيري :
مطالب را ارئه مي كنيم
3- استحكام بخشيدن به ساختار شناختي :
تلاش مي كنيم تا مطالبي را كه در مرحله قبلي در نظر داشته ايم با در گير كردن فراگير او را دربستر يادگيري قرار دهيم
بارش فكري ، طوفان مغزي
اين روش نوعي حمله ذهني به موضوع است كه طي آن شرايطي ايجاد مي شود تا دانش آموزان ، في البداهه نظر خود را ابراز دارند
فرصتی است برای تبادل نظر و جستجوی راه حل برای مسائل که در مدت زمان معین فراگیران نظرات خود را بیان می کنند.
طبق نظرات اسبورن بارش مغزی بر دو اصل و چهار قاعده استوار است :
اصل اول :
مبتنی بر تنوع نظرات است. تنوع نظرات آن بخش از مغز را که به خلاقیت مربوط است فعال کرده و موجب ارزیابی نسبت به مطالب مطرح شده است. بدین منظور بعد از جمع آوری پیشنهادات بررسی و ارزیابی صورت می گیرد.
اصل دوم:
کمیت که خود افزاینده کیفیت است یعنی هرچه تعداد پیشنهادات بیشتر شود احتمال رسیدن به یک راه حل بهتر افزایش می یابد.
چهار قاعده اساسی بارش یا طوفان مغزی :
انتقاد ممنوع : این مهمترین قاعده است. بررسی و ارزیابی پیشنهاد به آخر جلسه موکول می شود.
تاکید بر کمیت : موفقیت اجرای این روش با تعداد پیشنهادات مطرح شده در جلسه رابطه مستقیم دارد.
اظهار نظر آزاد و بی واسطه : در یک جلسه تمام اعضا بدون ترس از ارزیابی و انتقاد جسارت و شهامت اظهار نظر را داشته باشند.
تلفیق و بهبود پیشنهاد
مزایای روش بارش مغزی :
در مدت نسبتا کوتاه شمار زیادی پیشنهاد و در نتیجه راه حل حاصل می شود.
با توجه به اصل هم افزایی موجب می شود خلاقیت گروهی موثر تر از خلاقیت فردی عمل کند.
مراحل روش بارش يا طوفان فكري
1- طرح موضوع :
انتخاب و ارائه يك موضوع يا مسئله
طرح سوالات ايده برانگيز
2- گروه سازي و شرح قوانين :
تشكيل گروهها
تعيين سرگروه و منشي
اعلام قوانين روش بارش مغزي
3- بارش ايده ها
مركز دانش آموزان روي بروز ايده ها تاكيد به بيان تمامي ايده ها و كميت پيشنهادها
4- طبقه بندي ايده ها :
دسته بندي ايده ها و تنظيم آنها به تربيت اولويت
حذف نظرات مشابه و نا مناسب
5- ارزشيابي :
ارائه ايده هاي نهايي و پالايش شده
اصلاح ايده هاي نادرست از لحاظ علمي
قضاوت در باره ي ايده ها و تاكيد روي ايده هاي نو و خلاق